موسی بن جعفر(ع)

سنگ های ادراری 

سنگ‌های ادراری و روش‌های درمان آموزش بیمار و مراقبت‌های پس از ترخیص در منزل (سنگ کلیه، سنگ حالب، سنگ مثانه – ESWL – TUL – PCNL) 

بیمار و همراه گرامی این جزوه برای آشنایی با سنگ‌های ادراری، روش‌های درمان و مراقبت‌های لازم پس از ترخیص تهیه شده است. 

سنگ ادراری چیست؟

 سنگ ادراری زمانی ایجاد می‌شود که املاح و مواد موجود در ادرار به مرور تجمع پیدا کرده و کریستال تشکیل دهند. این کریستال‌ها ممکن است به مرور به سنگ تبدیل شوند. سنگ‌ها ممکن است در قسمت‌های مختلف دستگاه ادراری تشکیل شوند. انواع سنگ‌های ادراری سنگ کلیه سنگ داخل کلیه تشکیل می‌شود. علائم: درد پهلو یا پشت تهوع و استفراغ خون در ادرار سوزش ادرار سنگ حالب وقتی سنگ وارد مسیر خروج ادرار از کلیه به مثانه می‌شود. 

علائم: درد شدید و موج‌دار انتشار درد به کشاله ران احساس دفع ناقص سنگ مثانه علائم: درد زیر شکم قطع و وصل شدن ادرار تکرر ادرار خون در ادرار 

چرا نوع سنگ اهمیت دارد؟ 

سنگ‌ها فقط محل متفاوت ندارند؛ جنس آن‌ها هم متفاوت است. انواع شایع: سنگ کلسیمی سنگ اسیداوریکی سنگ‌های مرتبط با عفونت سنگ سیستینی نکته مهم: ظاهر سنگ معمولاً نوع آن را مشخص نمی‌کند.

 اگر سنگ یا خرده‌سنگ دفع شد، در صورت امکان آن را نگهداری کنید و در مراجعه بعدی تحویل دهید تا بررسی آزمایشگاهی انجام شود. 

بررسی جنس سنگ به تعیین: علت تشکیل سنگ رژیم غذایی مناسب برنامه پیشگیری از عود کمک می‌کند. درمان سنگ‌های ادراری درمان به محل، اندازه، درد، انسداد و شرایط بیمار بستگی دارد. ممکن است

 شامل: درمان دارویی دفع خودبه‌خودی سنگ‌شکنی جراحی 

۱. سنگ‌شکنی برون‌اندامی (ESWL) در این روش با امواج از خارج بدن، سنگ خرد می‌شود تا دفع آن راحت‌تر شود. معمولاً برای بعضی سنگ‌های کلیه و حالب استفاده می‌شود. بعد از ESWL چه چیزهایی ممکن است طبیعی باشد؟ دفع شن‌ریزه یا خرده‌سنگ درد خفیف پهلو سوزش ادرار صورتی شدن ادرار یا مقدار کمی خونابه که باید رو به کاهش باشد مراقبت در منزل بعد از ESWL مصرف آب کافی پیاده‌روی سبک مصرف دارو طبق نسخه جمع‌آوری خرده‌سنگ در صورت امکان 

۲. عمل TUL (سنگ‌شکنی از طریق مجرای ادرار) در این روش بدون برش پوستی، پزشک از مسیر طبیعی ادرار وارد شده و سنگ را خرد یا خارج می‌کند. این روش بیشتر برای بعضی سنگ‌های حالب استفاده می‌شود. گاهی استنت حالبی (دبل جی) گذاشته می‌شود.

 بعد از TUL چه علائمی ممکن است طبیعی باشد؟ تکرر ادرار سوزش ادرار احساس فشار مثانه درد خفیف پهلو مقدار کم خونابه در ادرار مراقبت در منزل بعد از TUL آب کافی مصرف شود. داروها منظم مصرف شوند. فعالیت سبک انجام شود. از فعالیت سنگین چند روز پرهیز شود. اگر استنت دارید: احساس ناراحتی خفیف ممکن است وجود داشته باشد. زمان خارج کردن استنت فراموش نشود.

 ۳. عمل PCNL (خارج کردن سنگ از راه پوست) این روش برای بعضی سنگ‌های بزرگ کلیه استفاده می‌شود. در این روش از طریق مسیر کوچکی از پوست به کلیه دسترسی ایجاد شده و سنگ خارج یا خرد می‌شود. گاهی بعد از عمل: سوند ادراری استنت حالبی یا نفروستومی موقت قرار داده می‌شود. بعد از PCNL چه علائمی ممکن است طبیعی باشد؟

 درد خفیف پهلو خستگی مقدار کمی خون در ادرار ناراحتی خفیف محل عمل مراقبت در منزل بعد از PCNL مراقبت از محل عمل پانسمان خشک و تمیز نگه داشته شود. محل دستکاری نشود. مصرف مایعات آب کافی مصرف شود مگر محدودیت پزشکی وجود داشته باشد.

فعالیت راه رفتن سبک توصیه می‌شود. از بلند کردن اجسام سنگین پرهیز شود. داروها داروها طبق دستور مصرف شوند. توصیه‌های مشترک بعد از تمام روش‌های درمان سنگ مایعات کافی مصرف کنید. ادرار را طولانی نگه ندارید. داروها را منظم مصرف کنید.

 رژیم غذایی را بعد از مشخص شدن جنس سنگ تنظیم کنید. در صورت دفع سنگ، نمونه را نگه دارید. مراجعه و پیگیری بعدی را فراموش نکنید.

 چه علائمی نیاز به مراجعه دارند؟ 

در صورت مشاهده موارد زیر به پزشک یا مرکز درمانی مراجعه کنید: 

تب یا لرز درد شدید و کنترل‌نشده قطع یا کاهش واضح ادرار خونریزی زیاد یا لخته واضح تهوع و استفراغ شدید ترشح غیرطبیعی خارج شدن سوند یا استنت بی‌حالی شدید یادآوری مهم کاهش درد همیشه به معنی از بین رفتن کامل سنگ نیست.

 پیگیری درمان، انجام آزمایش و بررسی نوع سنگ نقش مهمی در جلوگیری از تشکیل مجدد سنگ دارد.

 منابع MedlinePlus – Kidney Stones MedlinePlus – Lithotripsy MedlinePlus – Percutaneous kidney procedures: Discharge instructions UpToDate – Kidney stones in adults: Management UpToDate – Ureteral stones: Treatment and follow-up UpToDate – Percutaneous nephrolithotomy (PCNL) UpToDate – Ureteroscopy and laser lithotripsy (TUL)